Sayfalar

24 Ocak 2017 Salı

Şişedeki Zenci - Salah Birsel

Salah Birsel'in kitaplığımda birkaç kitabı olmasına rağmen okuma fırsatı bulamamıştım. Hangi kitapları var diyecek olursanız; Kahveler Kitabı ve Boğaziçi Şıngır Mıngır kitaplarını burada paylaşmıştım. Asansör kitabını da epey bir süre önce okumuştum ama blogda paylaşmamışım. Belki bir ara tekrar bir göz atar ve yazısını hazırlarım.
Şişedeki Zenci ise kitaplığıma en son giren ama ilk okunan kitabı:) Yazın Gümüşlük 'Tezgah'tan almıştım, burada.


Salah Birsel'in pek yazı diline hakim ve alışkın değilim. Bu kitabı da konusu itibariyle bu kadar mizahi bir anlatımı kaldırmıyor benim okuma zevkime göre. O sebeple kitabın ilk sayfalarında oldukça yadırgadım. Bir süre sonra anlatım tarzına biraz alıştım ama yine de okuma hızımı ve konunun akıcılığını sekteye uğrattı. Aşağıda 'Kitaptan Alıntılar' kısmına birkaç örnek yazacağım.
İçeriği adından da tahmin edilebileceği gibi ırkçılık... Amerika'daki siyahilerin maruz bırakıldıkları haksızlıklar, Amerika'nın bu konulardaki tutumu, politikası ve siyahi önderler, mücadeleleri...
Bu konularda kitaplar okumak ilginizi çekiyorsa okuduklarımdan aklıma gelenler:

Dünyayla Benim Aramda - Ta - Nehisi Coates



Okuma halleri fotoğraflarıma bakmak isterseniz:

Okuma Halleri, Fotoğraflarla - Şişedeki Zenci / Salah Birsel




ŞİŞEDEKİ ZENCİ
Yazarı: Salah BİRSEL
Türü: Deneme
Yayın Hakları: Nisan Yayınları
-   1986 - Mart, İstanbul
Kapak Tasarımı: Nilgün Öneş
-   196 sayfa


 Kitaptan Alıntılar;

        * Salah Birsel'in yazı diline aşina olmadığım için farklı tarzını başlarda biraz garipsedim:)
         - ... şehrin ağırgülleleri parklarla oyun bahçelerini, şırraak, Karaların yüzüne kapamıştır.
         - ... bayrak sözünü de bu toplantıda fıştıklar.
         - sokağa çıkan parababaları iyisinden şapalaklaşır.
         - Babahindiler manzaranın löpü, daha doğrusu küpüyle karşılaşınca...
         - Vay benim köse sakalım...
         - ... Zenci Önder Wyatt Walker'in dobişik ve çıtıpıtı eşi de iyi bir pataktan geçer.
         - Sıra uygulamaya gelince düş kırıklıkları yine fink atacaktır.
         - Olayların bundan sonrası hombul hobul gelişir ki biz de yaya kalıp soğuk almamak için Malcolm X'in ardına takılalım.

        * Richmond şehrinin bir kararnamesi ise zencilerin sokakta Beyazlarla karşılaştıkları vakit hemen gözden yitmeyi zorunlu kılıyormuş. Charleston şehri ise Karaların and içmesini, cigara tellendirmesini ve de bastonla dolaşmalarını yasaklamış.
         XIX. yüzyılın ilk yarısında Karaların okuyup yazması, zenci rahiplerin ulu orta konuşması, bir Beyazın gözetiminde olmadan üç, ya da daha çok zencinin bir araya gelmesi de suçmuş. Dümbelek, düdük ya da herhangi bir çalgıya sahip olmak da cezalandırılmaya yetiyormuş. Dahası var, konuttan 13 km. uzakta bulunan her tutsağa kaçak gözüyle bakılır, işkenceye alınırmış.

        * Kölelik düzeninin en cana işleyen yanı da zenci kadınların bir zevk aracı olarak kullanılması imiş. Bunlar Efendilerinin, yardakçılarının ve konuklarının her türlü isteğine evet demek zorundaymış.
         Masnatra zenci kadınlardan bir de köle sayısını artırmada yararlanıldığını yazar. Efendiler onları evli olsun, olmasın çocuk doğurmaya iteliyorlardır. Kısır olanları da satıyorlardır. Doğurgan bir zencinin değeri de çokluk kısırlardan artıktır.

        * K.K.K. (Ku-Klux-Klan): https://tr.wikipedia.org/wiki/Ku_Klux_Klan

        * XIX. yüzyıl sonlarında Senatör Tillman bir gün Senatoda şöyle konuşmuştur:
         - Evet seçimlere hile karıştırdık. Yine de karıştıracağız. Nigger'leri (zencileri) aldattık. Onları seçim bağışıklığından yoksun bıraktık. Gönlümüz isterse yine bırakırız. Zencileri öldürdük ve linç ettik. İşimiz bununla da bitmedi. Onları ateşte yaktık. Daha da yakacağız. Zencilerin yaşmaya hiçmihiç hakkı yoktur.

        * Marcus Garvey: https://tr.wikipedia.org/wiki/Marcus_Garvey

        * ... Karaların halk tabakası ile aydın tabakasının hiçbir zaman birbirleriyle anlaşamadığı gerçeği...

        * Bir milyon otomobil üretti Detroit
                            ve sürü-sepet araba lastiği
                            ve bir sürü de uçak
         Ama ben yine de yürüyorum
         Doğu da yürüyor benimle birlikte
                            Tüm Afrika'da yürüyor
                                      Allen Ginsberg

        * Wallace D. Fard: https://tr.wikipedia.org/wiki/Wallace_D._Fard

        * Malcolm X: https://tr.wikipedia.org/wiki/Malcolm_X


- Yazım-Basım Hataları -

        * Sf/ 21
         ... avukatlraıyla...

        * Sf/ 22
         ... karşılık olmak üere...

        * Sf/ 31
         ... çak acılı bir görev...

        * Sf/ 39
         ... var:Booker...

        * Sf/ 41
         ... insanların bilisizliğinden...

        * Sf/ 47
         ... imparatorlluklarını...

        * Sf/ 57
         ... üzernde...

        * Sf/ 58
         ... bi rsürü...

        * Sf/ 59
         ... gençler  ,dilekleri...
        
         ların eylemlerine.

        * Sf/ 62
         ... ıışklı...

        * Sf/ 70
         ... hiç deendin mi?

        * Sf/ 76
         ... etmiştr...

        * Sf/ 80
         ... satınalırlar.

        * Sf/ 81
         ... stadyoma...

                                                                           Ocak 2017


 Yazar Hakkında Bilgi=  Salah Birsel, (d. 1919 , Bandırma - ö. 10 Mart 1999İstanbul.) Türk şair ve deneme yazarı.
İzmirİstanbul ve Ankara'da uzun yıllar yaşadıktan sonra İstanbul'a yerleşti. İstanbul ÜniversitesiEdebiyat Fakültesi Felsefe Bölümü'nü bitirdikten sonra, iş müfettişliği, kitaplık ve basımevi müdürlüğü gibi görevlerde bulundu. Aynı zamanda Türk Dil Kurumu yönetim kurulu üyeliği de yaptı. 10 Mart 1999'da ölmüştür.
Şiirde zekanın önemine inanmıştır. 1956'dan sonra Birinci Yeni şiirinden tamamen uzaklaştı. Kendine ait bağımsız bir şiir anlayışı geliştirdi. Konuları alaya alır gibi görünerek şiirin düşündürücü yanını güçlendirmiştir. Nesirlerinde de mizah dikkati çekmektedir.


ARKA KAPAK –

'1001 GECE DENEMELERİ'nin sekizinci kitabı olan 'ŞİŞEDEKİ ZENCİ' tarih sahibi Salah Birsel'in Harlem iline ilk akınıdır ki holdurhop yani sıçrayarak ve de karga ve kuzgun gibi sinerek yazılmıştır.
Kitapta Amerika Zencilerinin yaşantıları dile getirildiği gibi zenci önderler de (Martin Luther King, Malcolm X, Elijah Muhammed, Marcus Garvey, D.T. Washington, Asa Philip Randolph, W.E.B. Du Bois, Stockely Carmichael, Eldridge Cleaver) bir bir şanoya çıkarılmıştır.
Aralıkta, Kara Müslimler, Kara Panterler, Kara İktidar yandaşları, Barış Yolcuları, New York Caddeleri ve de Klu Klux Klan da kazanlarda mısır gibi kaynatılmıştır. 


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder